O‘zbekistonda islomiy moliyalashtirish vositalariga, xususan sukukka bo‘lgan qiziqish sezilarli darajada ortib bormoqda. Aholi orasida jamg‘armalarni shariat tamoyillariga muvofiq joylashtirishga intilish kuchayayotgani mutaxassislar tomonidan qayd etilmoqda.
Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (ILMA)ning kapital bozori ekotizimini rivojlantirish va tartibga solish innovatsiyalari yo‘nalishi rahbari Valeriy Lining ta’kidlashicha, islomiy moliyalashtirishda, jumladan sukukda asosiy mezon — bitimning joizligi va axloqiy butunligi hisoblanadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, sukuk iqtisodiy mohiyati bo‘yicha obligatsiyaga o‘xshasa-da, aynan shu axloqiy o‘lchov ularni bir-biridan tubdan farqlaydi.
Sukuk — foiz to‘lovlariga emas, balki aktivga egalik yoki foyda taqsimotiga asoslangan moliyaviy vosita. Shu bois u bank sektoridan tashqarida halol investitsiya imkoniyatini izlayotgan shaxslar uchun muqobil vosita sifatida qaralmoqda.
Huquqiy asos shakllanmoqda
2026-yil 28-iyul kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi “Kapital bozori to‘g‘risida”gi qonun loyihasini birinchi o‘qishda ma’qulladi. Hujjat sukuk bilan bir qatorda barqaror rivojlanish obligatsiyalari, qoplangan obligatsiyalar va sekyuritizatsiya qilingan obligatsiyalar muomalasini nazarda tutadi. Loyiha, shuningdek, investorlar huquqlarini himoya qilish, korporativ boshqaruv va axborot oshkoraligi talablarini kuchaytirish hamda milliy amaliyotni Qimmatli qog‘ozlar komissiyalari xalqaro tashkiloti (IOSCO) tamoyillariga yaqinlashtirishni ko‘zda tutadi.
Suveren sukuk dasturini ishga tushirish rejasi haqida Prezident Shavkat Mirziyoyev 2026-yil 16-iyun kuni beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumida e’lon qilgan edi. Ushbu qadam investitsiya oqimlarini diversifikatsiya qilishga xizmat qilishi ta’kidlangan.
Bank sektoridagi o‘zgarishlar
Bank segmentida ham tayyorgarlik davom etmoqda. 2026-yil avgust oyi boshida Adliya vazirligi tomonidan yangilangan litsenziyalash qoidalari e’lon qilindi. Ularga muvofiq moliya tashkilotlari uchun uchta yo‘l ochiq:
🔹 to‘liq islomiy bankka aylanish;
🔹 an’anaviy bank tarkibida shariatga muvofiq bo‘lim (“islomiy oyna”) ochish;
🔹 islomiy moliya xizmatlarini ko‘rsatish uchun litsenziya olish.
Mahsulotlar AAOIFI — Islomiy moliya institutlari uchun buxgalteriya hisobi va audit tashkiloti standartlari asosida standartlashtirilmoqda. Ular qatorida murobaha, muzoraba, musharaka, ijara va salam shartnomalari bor.
Shu tariqa mamlakatda islomiy moliyaning bank va bank bo‘lmagan segmentlari bir vaqtning o‘zida shakllanmoqda: banklar shariatga muvofiq xizmatlarni yo‘lga qo‘ymoqda, kapital bozori esa sukuk orqali investorlarga muqobil vositani taklif etishga tayyorlanmoqda.
Manbalar: Sputnik O‘zbekiston (14.08.2026), Kun.uz (29.07.2026), Kursiv Uzbekistan (06.08.2026)
